www.haagsekunstenaars.nl - Stroom Den Haag

Omschrijving werk

"Kritische noot bij de geografie van het (familiale) landschap / door Lotte ten Voorde / 10-2009 in zijn geheel verschenen bij de tentoonstelling 'Fotografische Werken 01, J. Ooijevaar en L. van Wieringen' [...] Lisa van Wieringen is gefascineerd door het gedrag van families; in de interactie tussen de verschillende familieleden. Ze vraagt zich af: zegt een houding iets over de verhouding? Ikzelf betrap mij er vaak op dat ik gefascineerd kan kijken naar de interactie tussen broers en zussen of binnen groepen vrienden. Het gezin waarin ik ben opgegroeid bestond slechts uit drie mensen; een halfbroer en –zus waren op afstand, maar daar hoorde ik niet echt bij. De voor- en nadelen van zo’n band, het fysieke gevoel, maar met name het gevoel deel uit te maken van een kleine verenging, is iets dat ik niet ken. In ons gesprek ter voorbereiding op dit stuk, haalde Lisa een citaat van antroposofisch arts en pedagoog K. Konig aan: “Ik sta altijd op de drempel. Je wilt wel meedoen, maar je weet niet goed hoe.” Als ze naar foto’s van haar moeder of oma kijkt, zoekt ze altijd naar de gelijkenissen. ‘Hoor ik erbij?’, vraagt ze zich af. Alsof ze op zoek is naar bewijs van haar bestaan. Heel herkenbaar. In de reeks ‘Een Familie’ creëert ze die familiale context zelf. Door de ogenschijnlijke onherroepelijkheid van de foto, komen niet-bestaande situaties tot leven, veroveren ze een plekje in de geschiedenis, verworden ze tot instant herinnering aan een jeugd omringd door zusjes. De vraag is of het bestaan van het beeld voldoende is om de kijker van de gedeelde genen te overtuigen, en of die verwantschap schuil gaat in een lichaamstaal die je niet kunt fingeren. Het oordeel is, opnieuw, aan de kijker. Belangrijker echter, is de vraag of het een oplossing biedt; of de fotografe zichzelf kan laten overtuigen van haar plaats in een rijtje nageslacht. Recenter is de serie gefilmde portretten van verschillende gezins- en familiesamenstellingen, waarin ze haar onderzoek naar de uiterlijke kenmerken van die verhoudingen voortzet. Bovendien stelt ze dat een portret, gefilmd of statisch, niet meer is dan een weerslag van het moment tussen de geportretteerde, de fotograaf en haar camera. Wat je ziet, is een reactie van de geportretteerde op de camera, aanwijzingen en de fotograaf. Interessant is dat mensen, en zeker groepen verwante mensen, door traditie en rolpatronen aangeleerde houdingen en formaties aannemen. Formaties die misschien zonder de aanwezigheid van de camera niet zouden bestaan. Janneke Wesseling van De Volkskrant formuleerde het treffend in een recensie over het werk van fotograaf Thomas Struth (die overigens les heeft gehad van diezelfde Bechers die ik eerder noemde). Het citaat slaat op een serie foto’s van gezinnen in het decor van hun eigen huis: ‘Deze mensen projecteren een beeld van zichzelf op dit ene moment in de tijd, het moment van de sluitertijd.’ Lisa onderzoekt hoeveel invloed de aanwezigheid van de camera op het gedrag van de geportretteerde heeft. Appelleert de dwang, de onzichtbare derde, aan sluimerende machtsverhoudingen? Een bijna onmogelijk uit te voeren onderzoek, omdat de staat zonder camera niet vast te leggen is, omdat juist de aanwezigheid van dat zwarte kastje de verhoudingen verandert. Toch hoopt Lisa een antwoord te vinden door bloedverwanten te filmen. Minieme bewegingen moeten blootleggen wat verborgen blijft in de stilte van een fotografisch portret. Ze gunnen de kijker de tijd, letterlijk, om een beeld te vormen. Of dat beeld accuraat is, blijft de vraag. [...]